आदिवासी जनजाति उत्थान प्रतिष्ठानद्वारा नौ पुस्तक लोकार्पण, समावेशीता र पहिचानमा जोड

काठमाडौं । आदिवासी जनजाति उत्थान प्रतिष्ठानले काठमाडौंमा आयोजित विशेष समारोहमार्फत नौ वटा पुस्तक सार्वजनिक गरेको छ । कार्यक्रममा सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री पृथ्वी सुब्बा गुरुङले पुस्तक विमोचन गरेका हुन् ।

विमोचन कार्यक्रममा मन्त्री गुरुङले समावेशी प्रणाली अझै प्रभावकारी रूपमा लागू नहुनुमा निर्वाचन प्रणाली दोषी नभई नेताको नियत नै कारण रहेको उल्लेख गरे । उनले आदिवासी जनजातिको आन्दोलनलाई सामाजिक र सांस्कृतिक क्षेत्रमा मात्रै सीमित नराखी अब राजनीतिक र आर्थिक गतिविधिमा पनि सशक्त उपस्थिति जनाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याए ।

प्रतिष्ठानमाथि आलोचना र संवेदनशीलताको प्रश्न
प्रतिष्ठानका उपाध्यक्ष रेशम गुरुङले पछिल्लो समय राज्यका नेतृत्वकर्ताबाट प्रतिष्ठान आवश्यक छैन भन्ने आलोचना आएकोप्रति आपत्ति जनाए । उनले आदिवासीको हकहित सुरक्षित गर्न बनेको संस्थामाथि संवेदनशील नभएको बुझाइ स्पष्ट भएको बताए । गुरुङले भने, “आदिवासी जनजाति प्रतिष्ठानलाई अझ बलियो बनाउनुपर्नेमा उल्टै हटाउनुपर्ने धारणा राख्नु असंवेदनशीलता हो ।”

उनका अनुसार प्रतिष्ठान र आदिवासी आयोग फरक प्रकृतिका निकाय भएकाले प्रतिष्ठानमा सिङ्गो आदिवासी समुदायको आशा र विश्वास जोडिएको छ । थारु आयोग र आदिवासी आयोगसँगै वार्षिक १७ करोड खर्च हुने तर मुलुकमा आदिवासी जनसंख्या ३५ प्रतिशत भन्दा बढी रहेको उनले स्मरण गराए ।

ज्ञान उत्पादन र इतिहास लेखनमा प्रतिष्ठानको भूमिका
प्रा. डा. कृष्ण हाछेथुले प्रतिष्ठानलाई आदिवासी ज्ञान उत्पादन गर्ने महत्वपूर्ण संस्था ठहर गर्दै यसको आवश्यकता अझै बढेको बताए । उनले आदिवासीको इतिहासको खोजी र लेखनमा पनि संस्थाले अग्रसर हुनुपर्ने धारणा राखे ।

त्यस्तै डा. जनक राईले प्रकाशित पुस्तक आदिवासी ज्ञानकोशलाई अध्ययनकर्ताका लागि उपयोगी दस्तावेज भएको टिप्पणी गरे ।

प्रकाशित पुस्तकहरू
कार्यक्रममा ‘नेपालका आदिवासी जनजाति ज्ञान कोष भाग १’ र भाषिक समुदायसम्बन्धी ‘नेपाल एट लस’ पुस्तक विमोचन गरिएको थियो । ‘नेपाल एट लस’ योगेन्द्र गुरुङ, शेरबहादुर गुरुङ, विद्या श्रेष्ठ र तारामणि राईले तयार पारेका हुन् ।

यसबाहेक गुरुङहरूको मृत्यु तथा अर्घु परम्परा सम्बन्धी ‘सी पै छ्योए’, थारु भाषाको पुस्तैनी, मगर स्थान नाम, मुगा भाषा र फाङ्दुवाली भाषाको वर्ण पहिचान सम्बन्धी कृतिहरू पनि सार्वजनिक गरियो । प्रतिष्ठानले मातृभाषासम्बन्धी प्रकाशन ‘थुङ’ पनि यसै अवसरमा प्रस्तुत गरेको हो ।

कार्यक्रममा हाछेथुं, योगेन्द्र गुरुङ र जनक राईले प्रकाशित कृतिहरूको समीक्षा गर्दै यसको शैक्षिक, सांस्कृतिक र ऐतिहासिक महत्त्वलाई रेखांकित गरेका थिए ।