‘युद्धविराम सुरु भइसकेको छ, कृपया भङ्ग नगर्नू’ –ट्रम्प

तेहरान । जेरुसलेम तनावबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इजरेल र इरानबीच युद्धविराम कार्यान्वयनमा आएको औपचारिक घोषणा गरेका छन् ।

आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसल मार्फत ट्रम्पले लेखे, ‘युद्धविराम अब लागु भइसकेको छ। कृपया यसलाई उल्लङ्घन नगर्नू ।’

उनको यस अभिव्यक्तिपछि इजरेली सरकारले पनि युद्धविराम प्रस्तावप्रति सहमति जनाएको पुष्टि गरेको छ । एक विज्ञप्तिमा इजरेलले भनेको छ, ‘युद्धविरामको कुनै पनि उल्लङ्घन भएमा कडा जवाफ दिइनेछ ।’

इजरेली पक्षका अनुसार इरानमाथिको आक्रमणबाट उसले आफ्ना लक्ष्यहरू हासिल गरिसकेको छ । ‘इरानबाट उत्पन्न परमाणु अस्त्र र बलिस्टिक क्षेप्यास्त्रका दुबै खतरा निस्तेज पारिएको छ,’ इजरेली विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । साथै इरानको सैन्य नेतृत्वमा गम्भीर क्षति पुर्‍याइएको र दर्जनौं सरकारी संरचना ध्वस्त पारिएको दाबी गरिएको छ ।

यसअघि इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले पनि इजरेलमाथिको चार चरणको क्षेप्यास्त्र आक्रमणपश्चात युद्धविराम प्रारम्भ भएको घोषणा गरेका थिए । इजरेली सैन्य स्रोतअनुसार दुई घण्टाभित्र छ चक्रमा इरानले आक्रमण गर्‍यो, जसबाट दक्षिणी इजरेलमा कम्तीमा चार जनाको ज्यान गएको पुष्टि गरिएको छ ।

युद्धविरामबारे प्रारम्भमा अन्योल रहेको थियो । ट्रम्पले इरानले इजरेलभन्दा १२ घण्टाअघि नै आक्रमण रोक्ने उल्लेख गरेपछि भ्रम उत्पन्न भएको थियो । इजरेलले सुरुमा स्पष्ट रुपमा युद्धविराममा सहमति जनाएको थिएन ।

तेहरानस्थित सरकारी टेलिभिजनले भने युद्धविरामका लागि ‘इजरेललाई बाध्य बनाइएको’ र ट्रम्पले ‘याचना’ गरेको दाबी गर्दै समाचार प्रसारण गरेको थियो ।

यसबीच, कतारमा अवस्थित अमेरिकी हवाई बेसमाथि इरानी क्षेप्यास्त्र आक्रमणपछि परिस्थिति थप तनावपूर्ण बनेको थियो । कतारले यसलाई आफ्ना सार्वभौम अधिकारमाथिको उल्लङ्घन भन्दै कडा विरोध जनाएको छ । घटनामा ज्यान गएन पनि भन्दै कतारी अधिकारीले पुष्टि गरेका छन् ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले भने इरानले अमेरिकी पक्षलाई हमलाबारे पूर्वसूचना दिएको भन्दै धन्यवादसमेत व्यक्त गरेका छन् ।

तर युद्धविरामको घोषणा हुँदै गर्दा इजरेली जनजीवन तनावपूर्ण देखिएको छ । विहानैदेखि क्षेप्यास्त्र हमलाको चेतावनीसहित फोनहरु बझिरहँदा बासिन्दाहरू सुरक्षित स्थानतर्फ भागेका थिए । जेरुसलेमदेखि दक्षिणी सहर बेरशिबासम्म विस्फोटका आवाजहरू सुनिएका थिए । बेरशिबामा प्रत्यक्ष क्षति भएको र चार जनाको मृत्यु तथा २२ जना घाइते भएको इजरेली आपतकालीन सेवाले जनाएको छ ।

तेहरान पनि रातभर क्षेप्यास्त्र हमलाको चपेटामा परेको थियो । स्थानीय बासिन्दाहरूका अनुसार पूर्वदेखि पश्चिमसम्मका ठाउँमा शक्तिशाली विस्फोटको आवाज सुनिएको थियो । ‘प्रत्येक विस्फोटको आवाजले म त्रसित बनिरहेको छु,’ एक स्थानीयले भने । तर बिहान चार बजेतिर विस्फोट रोकिन थालेको उनीहरूको भनाइ छ ।

अब युद्धविरामपछि ट्रम्पको अगाडि सबैभन्दा जटिल कार्य बाँकी छ – इरानको हातबाट परमाणु हतियार टाढा राख्ने । ह्वाइट हाउसले इरानको सम्पूर्ण परमाणु पूर्वाधार ध्वस्त पारिएको दाबी गरे पनि स्वतन्त्र निरीक्षणबिना यसको पुष्टि असम्भव छ ।

खासगरी, इरानले आक्रमणअघि नै केही संवेदनशील सामग्री अन्यत्र सारिसकेको हुन सक्ने वा अझै केही अज्ञात स्थान बाँकी हुन सक्ने सम्भावना अमेरिकी खुफिया संयन्त्रले नकार्न सक्दैन ।

अब अमेरिकी प्रशासनले इरानसँग एउटा नयाँ कूटनीतिक सहमति खोज्नुपर्नेछ – जसले पूर्ण निरीक्षणसहित, स्थायी र अपराजेय किसिमले इरानको परमाणु कार्यक्रम बन्द गर्न सकियोस् ।

यस्तो सम्झौता पछिल्लो पटक गर्न दुई वर्ष लागेको थियो । तर त्यो २०१८ मा ट्रम्प आफैले तोडिदिएका थिए । जेसीपीओए भनिएको त्यो सम्झौताबाट ट्रम्पले इरानमाथिको नियन्त्रण कमजोर रहेको भन्दै हात झिकेका थिए । (बीबीसी)