उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिएसँगै छठपर्व सम्पन्न, भक्तजनको मनोकाङ्क्षा पूर्तिको कामना

काठमाडौं । सूर्यदेवको आराधना, श्रद्धा र भक्तिपूर्वक पूजासँग जोडिएको छठपर्व मंगलबार बिहान उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिएपछि सम्पन्न भएको छ ।

धार्मिक परम्पराअनुसार भक्तजनले नदी, ताल र पोखरी किनारमा कम्मरसम्मको पानीमा डुबेर गाईको दूध, फूल र जलले सूर्यलाई अर्घ्य अर्पण गरी छठ पूजा सम्पन्न गर्छन् । बिहानको अर्घ्यलाई ‘भिन्सरघाट पूजा’ भनिन्छ, जसमा सूर्योदयकालमा सूर्यदेवको दर्शन गरेर व्रत समाप्त गर्ने विधि रहिआएको छ ।

धर्मशास्त्रविद्का अनुसार सूर्यदेवको पूजा र जलमाताको आराधना जीवनको सञ्चालन र संरक्षणसँग सम्बन्धित धार्मिक दर्शन हो । शास्त्रमा कार्तिक शुक्ल षष्ठी अर्थात् सूर्यषष्ठीको अवसरमा सूर्य पूजा गर्दा मनोकाङ्क्षा पूरा हुने विश्वास गरिएको उल्लेख छ ।

यस अवसरमा विवाहित महिलाले पति–पत्नीको दीर्घायुका लागि, अविवाहित युवायुवतीले सुयोग्य जोडी प्राप्तिको कामनाका लागि र सन्तान प्राप्तिको इच्छाले पनि व्रत बस्ने चलन छ । कठोर व्रतका रूपमा मनाइने यो पर्व कार्तिक शुक्ल चतुर्थीदेखि सप्तमीसम्म सञ्चालन हुन्छ ।

मिथिला संस्कृतिमा आधारित छठ विशेषगरी तराईमा प्रचलित भए पनि २०४६ सालपछि राजधानी काठमाडौंसहित पहाडी क्षेत्रहरूमा पनि मनाउन थालिएको हो । विसं २०६२ मा छठ पूजा समिति आधिकारिक रूपमा दर्ता भएपछि गुह्येश्वरी, गौरीघाट र थापाथलीका घाटमा विशेष रौनकका साथ छठ मनाउन थालियो ।

छठको उत्पत्तिसम्बन्धी धार्मिक कथनअनुसार महाभारतकालमा द्रौपदीले पाण्डवहरूको अज्ञातवास सफल होस् भनी सूर्यदेवको आराधना गरेकी थिइन् । त्यही समयदेखि सूर्यपूजा गर्ने परम्परा सुरु भएको विश्वास छ । यस्तै सूर्य पुराणअनुसार सर्वप्रथम अत्रिमुनिकी पत्नी अनुसूयाले छठ व्रत गरेर अटल सौभाग्य र पतिप्रेम प्राप्त गरेकी थिइन्, जसबाट यो पर्वको आरम्भ भएको मानिन्छ ।