मनाइँदै महाशिवरात्रि, पशुपतिमा विशेष व्यवस्थासहित भक्तजनको घुइँचो

काठमाडौं । फाल्गुन कृष्ण चतुर्दशीको मध्यरातमा पर्ने तिथिका आधारमा आज देशभर श्रद्धा र भक्तिभावका साथ महाशिवरात्रि पर्व मनाइँदैछ । आज दिउँसो १६ः५२ बजेसम्म त्रयोदशी तिथि रहेकामा त्यसपछि चतुर्दशी प्रारम्भ भएको छ । चतुर्दशी तिथि सोमबार दिउँसो १७ः३५ बजेसम्म रहने भए पनि मध्यरातमा चतुर्दशी तिथि आइतबार नै परेकाले यही दिन पर्व मनाउने निर्णय गरिएको नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले जनाएको छ ।

समितिका सदस्य प्रा.डा. देवमणि भट्टराईका अनुसार परब्रह्मले फाल्गुन कृष्ण चतुर्दशीको मध्यरातमा शिवरूप धारण गर्नुभएको शास्त्रीय मान्यता रहेकाले सोही समयमा पूजा–आराधना, दर्शन र व्रत गरेमा यस लोकमा सुख–शान्ति तथा परलोकमा सद्गति प्राप्त हुने विश्वास छ ।
वैदिक सनातन हिन्दू धर्मावलम्बीहरू बिहानैदेखि नदी, कुण्ड र तलाउमा स्नान गरी शिवालयमा पुगेर श्रद्धापूर्वक पूजा–अर्चना गरिरहेका छन् । शिवजी प्रकट भएको रातका आधारमा नामकरण गरिएको यस पर्वलाई कालरात्रि, मोहरात्रि, सुखरात्रि र शिवरात्रि गरी चार प्रमुख पवित्र रात्रिमध्ये एक मानिन्छ, जसको उल्लेख शिवपुराणलगायतका ग्रन्थमा पाइन्छ ।

महाशिवरात्रिलाई आशुतोष भगवान् शिवको प्रिय दिनका रूपमा पनि लिइन्छ । दीनदुःखी तथा कष्टपूर्ण अवस्थामा रहेका जीवजन्तु र मानव हृदयमा धर्मको उदय गराउने दिनका रूपमा यसको विशेष महत्त्व रहेको जनविश्वास छ । माघ महिनामा प्रकृतिमा देखिने रूख–बिरुवाको जीर्ण अवस्थापछि फागुनमा पलाउन सुरु हुनु शिवको रुद्रत्व र शिवत्वसँग जोडेर व्याख्या गरिने परम्परा पनि रहेको छ ।

व्रतमध्ये श्रेष्ठ मानिने यस दिन भक्तजनले उपवास बस्ने, रातभर जाग्राम गर्ने तथा दूध, धतुरो र बेलपत्र अर्पण गर्ने चलन छ । उपवास र जाग्राम गरे सर्वसिद्धि प्राप्त भई यमलोक जानु नपर्ने धार्मिक विश्वास रहेको छ । भगवान् महादेवलाई जाडो लाग्ने जनविश्वासका कारण घर–आँगन र मठमन्दिरमा धुनी बालेर भजन–कीर्तन गर्ने तथा प्रसाद तयार पार्ने परम्परा पनि छ ।

पशुपतिमा विशेष पूजा र व्यवस्थापन
राष्ट्रिय सांस्कृतिक पर्वका रूपमा मनाइने महाशिवरात्रिका अवसरमा पशुपतिनाथ मन्दिर मा रातका चार प्रहरमा विशेष पूजा, महादीप, अखण्डदीप, लक्ष्यबत्ती तथा दीपोत्सव गरिँदैछ । लाखौँ बेलपत्र अर्पण गरिने कार्यक्रम पनि तय गरिएको छ । कैलाशकुट र किरातेश्वरका सङ्गीत आश्रममा शास्त्रीय नाचगानसमेत आयोजना गरिएको छ ।

देशका विभिन्न भागका साथै छिमेकी राष्ट्र भारतबाट समेत तीर्थयात्रीहरू पशुपतिनाथ दर्शनका लागि आएका छन् । विगत वर्षझैँ यस वर्ष पनि ठूलो सङ्ख्यामा भक्तजन उपस्थित हुने अनुमान गरिएको छ ।

चारै ढोका खुला, तीन बाहिरी लाइनको व्यवस्था
भक्तजनको सहजताका लागि आज बिहान २:00 बजेदेखि नै पशुपतिका चारै ढोका खुला गरिएको छ । दर्शनार्थीका लागि तीन बाहिरी लाइनको व्यवस्था मिलाइएको छ भने पश्चिमतर्फ वनकाली ओरालो हुँदै जुत्ताचप्पल कक्षबाट प्रवेश गर्ने अर्को मार्ग पनि तयार गरिएको छ । आवश्यकताअनुसार तिलगङ्गा राममन्दिरतर्फ अतिरिक्त लाइनसमेत सञ्चालन गर्न सकिने जनाइएको छ ।

मूल मन्दिर परिसरभित्र प्रवेश गरेपछि उत्तर र दक्षिणबाट तीन–तीन तथा पश्चिमबाट चार भित्री लाइनमार्फत दर्शन गराउने व्यवस्था मिलाइएको छ । सवारी पार्किङका लागि सिफल, तिलगङ्गा, गुह्येश्वरीपारि, कोषको कार्यालय र वनकाली क्षेत्रमा स्थान तोकिएको छ ।

तीन वर्षअघिदेखि लागू गरिएको गाँजा, भाङ र धतुरोलगायत लागुपदार्थ निषेध यस वर्ष पनि कायम राखिएको छ । यस्ता पदार्थको सेवन वा बेचबिखन गरेको पाइएमा कारबाही गरिने चेतावनी दिइएको छ ।

आज उपत्यकाका गोकर्णेश्वर, डोलेश्वरलगायत अन्य शिव मन्दिरमा पनि विशेष पूजा–आराधना र दर्शनका लागि भक्तजनको उल्लेख्य भीड लागेको छ । देशभर महाशिवरात्रि श्रद्धा, भक्ति र उल्लासका साथ मनाइँदैछ ।