रेबिजबाट एक जनाको मृत्यु, खोप नलगाउँदा बढ्यो जोखिम

काठमाडौं । काठमाडौंको चन्द्रागिरि नगरपालिकाका एक ४८ वर्षीय पुरुषको रेबिज संक्रमणका कारण मृत्यु भएको छ । रेबिजका लक्षण देखिएपछि उपचारका लागि भर्ना गरिएका ती पुरुषको उपचारकै क्रममा निधन भएको हो ।

शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पताल टेकुका मेडिकल रेकर्डर समीर अधिकारीका अनुसार ती पुरुष असार ५ गते अस्पतालमा भर्ना भएका थिए । स्वास्थ्य अवस्था जटिल बन्दै गएपछि भोलिपल्ट नै उनको मृत्यु भएको उनले जानकारी दिए । प्रारम्भिक विवरणअनुसार उनले रेबिजविरुद्धको एण्टी–रेबिज भ्याक्सिन (एआरभी) खोप लगाएका थिएनन् ।

स्वास्थ्यकर्मीहरूका अनुसार रेबिज एक अत्यन्त घातक भाइरल रोग हो, जुन प्रायः संक्रमित कुकुर, बिरालो वा अन्य जनावरको टोकाइबाट सर्छ । समयमै खोप लगाउन सके रेबिजबाट बच्न सकिने भए पनि लक्षण देखिइसकेपछि यसको उपचार सम्भव नहुने र मृत्युदर लगभग शतप्रतिशत हुने चिकित्सकहरू बताउँछन् ।

रेबिजका बिरामीमा सुरुमा ज्वरो, टाउको दुख्ने, शरीर कमजोर हुनेजस्ता सामान्य लक्षण देखिए पनि पछि रोगले स्नायु प्रणालीमा गम्भीर असर पुर्‍याउँछ । संक्रमण बढ्दै जाँदा घाँटी र श्वासनलीका मांसपेशीहरू खुम्चिने तथा कडा हुने समस्या देखिन्छ । यस कारण बिरामीले पानी पिउन खोज्दा वा पानी देख्दा पनि अत्यधिक पीडा महसुस गर्ने भएकाले ‘हाइड्रोफोबिया’ अर्थात् पानीको डर देखिने गर्छ ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार संक्रमित जनावरले टोकेको वा चिथोरेको अवस्थामा घाउलाई तुरुन्त साबुनपानीले राम्ररी धुने र नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा पुगेर एआरभी खोप लगाउने कार्यले ज्यान जोगाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । ढिलाइ वा बेवास्ताले भने रेबिज घातक बन्न सक्छ ।

स्वास्थ्य अधिकारीहरूले घरपालुवा जनावरलाई नियमित रूपमा रेबिजविरुद्धको खोप लगाउन तथा जनावरको टोकाइपछि तत्काल स्वास्थ्य परीक्षण गराउन सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेका छन् । रेबिज रोकथामका लागि जनचेतना, समयमै खोप र सावधानी नै सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय मानिन्छ ।