निर्यातको बलमा चीनको अर्थतन्त्र पाँच प्रतिशतले बढ्यो

बेइजिङ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पद्वारा लगाइएका आयात करहरूको दबाबका बाबजुद चीनको अर्थतन्त्र सन् २०२५ मा वार्षिक ५ प्रतिशतले विस्तार भएको छ । बलियो निर्यातले अर्थतन्त्रलाई धाने पनि वर्षको अन्तिम त्रैमासिकमा भने वृद्धिदर घटेर ४.५ प्रतिशतमा सीमित भएको सरकारी तथ्याङ्कले देखाएको छ ।

चीनको नेसनल ब्युरो अफ स्ट्याटिस्टिक्सले सोमबार सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार यो सन् २०२२ को अन्त्ययताकै सबैभन्दा कमजोर त्रैमासिक वृद्धि हो । त्यसअघिको तेस्रो त्रैमासिकमा अर्थतन्त्र ४.८ प्रतिशतले बढेको थियो । यद्यपि वार्षिक वृद्धिदर भने सरकारले निर्धारण गरेको ‘करिब ५ प्रतिशत’ लक्ष्यसँग मेल खान्छ ।

अक्टोबरदेखि डिसेम्बरसम्मको अवधिमा अर्थतन्त्र १.२ प्रतिशतले बढेको छ । यस समयमा निर्यात उल्लेख्य रूपमा बढ्दा कमजोर उपभोक्ता खर्च र सुस्त व्यापारिक लगानीको असर केही हदसम्म कम भएको देखिन्छ । यही कारण चीनले करिब १२ खर्ब अमेरिकी डलरको रेकर्ड व्यापार अधिशेष कायम गर्न सफल भएको सरकारी आँकडामा उल्लेख छ ।

तर रियल स्टेट क्षेत्रको दीर्घकालीन मन्दी र महामारीपछिको संरचनागत समस्याले अर्थतन्त्रमा दबाब कायम नै छ । ट्रम्प पुनः सत्तामा फर्किएपछि अमेरिकाले चीनमाथि भन्सार शुल्क बढाउँदा अमेरिका–केन्द्रित निर्यात घटेको छ । तथ्याङ्कअनुसार गत वर्ष अमेरिकातर्फको निर्यात झन्डै २० प्रतिशतले घटेको छ, यद्यपि अन्य देशतर्फको ढुवानी बढेकाले समग्र निर्यातमा ठूलो गिरावट आएको छैन ।

चीनबाट बढ्दो आयातका कारण केही देशहरूले आफ्ना घरेलु उद्योग जोगाउन शुल्क बढाउने तयारी गरिरहेका छन् । यस्तो अवस्थाबीच ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङबीच व्यापार युद्धमा अस्थायी युद्धविराम लम्ब्याउने सहमतिले निर्यातमाथिको दबाब तत्कालका लागि केही कम गरेको विश्लेषकहरू बताउँछन् ।

डच बैंक आइएनजीका ग्रेटर चीनका प्रमुख अर्थशास्त्री लिन सङका अनुसार चीनको अहिलेको मुख्य चुनौती भनेकै निर्यातमा आधारित वृद्धिको इन्जिन कति समयसम्म टिक्छ भन्ने हो । उनले थप अर्थतन्त्रहरूले चीनमाथि कर कडाइ गरेमा त्यसको दीर्घकालीन असर गम्भीर हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन् ।

सरकारले घरेलु माग बढाउन विभिन्न नीतिगत उपाय अघि सारे पनि तिनको प्रभाव अपेक्षाकृत सीमित देखिएको छ । पुराना सवारीसाधन साटेर ऊर्जा–दक्ष गाडी खरिद गर्ने योजना र घरेलु उपकरणमा दिइएका सब्सिडीहरूले उपभोगमा ठूलो उछाल ल्याउन सकेका छैनन् । बिएनपी परिबास एसेट म्यानेजमेन्टका वरिष्ठ रणनीतिकार ची लोका अनुसार सम्पत्ति बजार स्थिर नहुँदासम्म उपभोक्ता विश्वास र निजी लगानी पुनःउत्थान हुन कठिन छ ।

यसैबीच, कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) र उन्नत प्रविधिमा लगानी चिनियाँ नेतृत्वको प्रमुख प्राथमिकता बनेको छ । तर सामान्य नागरिक र साना व्यवसायहरू रोजगारी र आम्दानीको अनिश्चितताबाट प्रभावित छन् । गुइझोउ प्रान्तका नुडल रेस्टुरेन्ट सञ्चालक लिउ फेङ्ग्युनले अहिले आम्दानी घटेको र ग्राहकहरू खर्च कटौती गर्न थालेको गुनासो गरेका छन् ।

सरकारी पक्ष भने अर्थतन्त्रले चुनौतीका बाबजुद स्थिर प्रगति कायम राखेको दाबी गर्छ । नेसनल ब्युरो अफ स्ट्याटिस्टिक्सका प्रमुख काङ् यीले जोखिम सामना गर्न चीनसँग पर्याप्त आधार रहेको बताए । तर केही स्वतन्त्र विश्लेषकहरूले वास्तविक वृद्धि आधिकारिक तथ्याङ्कभन्दा कम हुन सक्ने अनुमान गरेका छन् । रोडियम ग्रुपले गत वर्षको वृद्धि २.५ देखि ३ प्रतिशतको दायरामा मात्र रहेको आँकलन गरेको थियो ।

विश्लेषकहरूका अनुसार सामाजिक स्थिरता कायम राख्न निरन्तर आर्थिक वृद्धि चीनका नेताहरूको मुख्य प्राथमिकता हो । एसिया सोसाइटी पोलिसी इन्स्टिच्युटका फेलो नील थोमसका अनुसार सन् २०३५ सम्म प्रतिव्यक्ति २० हजार अमेरिकी डलर जीडीपीको लक्ष्य पूरा गर्न चीनले दीर्घकालसम्म ४ देखि ५ प्रतिशत वार्षिक वृद्धि दर जोगाइराख्नुपर्नेछ ।