बीपी स्मृति दिवस आज, विभिन्न कार्यक्रमसहित मनाइँदै

काठमाडौं । नेपालको राजनीतिक, साहित्यिक र वैचारिक इतिहासमा अमिट छाप छोडेका विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको सम्झनामा आज ४३औँ बीपी स्मृति दिवस मनाइँदैछ ।

प्रजातन्त्रका निम्ति दीर्घ संघर्ष गरेका बीपी कोइरालाको निधन २०३९ सालको साउन ६ गते भएको थियो । यही दिनलाई स्मरण दिवसको रूपमा मनाउँदै आइएको छ । नेपाली कांग्रेसले पार्टी कार्यालय तथा विभिन्न स्थानमा श्रद्धाञ्जलिसभा, विचार गोष्ठीलगायत कार्यक्रमहरू आयोजना गरेको छ । पार्टीका मुख्यसचिव कृष्णप्रसाद पौडेलका अनुसार भ्रातृ संस्थाहरूले पनि छुट्टाछुट्टै कार्यक्रम गर्दै छन् ।

यसै अवसरमा संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयको संयोजनमा प्रधानमन्त्री निवास, बालुवाटारमा बीपी कोइराला राष्ट्रिय पुरस्कार वितरण समारोह आयोजना गरिएको पुरातत्त्व अधिकृत भीष्म बाँस्कोटाले जानकारी दिए ।

बीपी कोइरालाको जन्म १९७१ साल भदौ २४ गते भारतको वाराणसीमा भएको थियो । उनी नेपालका प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री हुन् । २०१५ सालको आम निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेसले दुई तिहाइ बहुमत हासिल गरेपछि २०१६ साल जेठमा उनी प्रधानमन्त्री बने ।

उनको नेतृत्वमा सुरु भएको भूमिसुधार कार्यक्रम ‘जग्गा जोत्नेको हुनुपर्छ’ भन्ने मूल मन्त्रसहित र बिर्ता उन्मूलन अभियान आज पनि ऐतिहासिक महत्व बोकेको छ ।

तर, विसं २०१७ पुस १ गते राजा महेन्द्रले संविधान खारेज गरी सेनाको शक्तिको आडमा निर्वाचित सरकार अपदस्त गरेपछि बीपीसहित अन्य नेताहरूलाई बन्दी बनाइयो । एक महिनापछि उनीहरूलाई सुन्दरीजलको एउटा बन्दीगृहमा सारियो, जहाँ कठोर निगरानीमा राखिएको थियो ।

स्वास्थ्य कारण जेलमुक्त भई भारत पुगेका कोइरालाले ८ वर्ष निर्वासनमा बिताए । निर्वासनकालमा पनि उनले प्रजातन्त्र र राष्ट्रिय एकताका मुद्दा छोडेनन् । अन्ततः उनले २०३३ पुस १६ मा ‘राष्ट्रिय मेलमिलाप’ को नीति लिएर नेपाल फर्कने निर्णय गरे, यद्यपि उनीमाथि ज्यान मुद्दासमेत लागु थिए ।

बीपी कोइरालाको मेलमिलापको नीति आजका सन्दर्भमा अझै अर्थपूर्ण देखिन्छ, जब मुलुक पुनः ध्रुवीकरणको सामना गरिरहेको छ ।

राजनीतिक योगदानका अतिरिक्त, बीपी कोइराला नेपाली साहित्यका मनोवैज्ञानिक यथार्थवादका प्रवर्तक पनि हुन् । ‘सुम्निमा’, ‘‘नरेन्द्रदाइ’, ‘तीन घुम्ती’, ‘मोदी आइन’, ‘हिटलर र यहुदी’ जस्ता उपन्यासमार्फत उनले नेपाली साहित्यलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चिनाउने प्रयास गरेका थिए ।

त्यस्तै, कथा सङ्ग्रह ‘श्वेत भैरवी’ र ‘दोषी चश्मा’ पनि उनको विचारशील र संवेदनशील मनोविज्ञानको प्रतिबिम्ब हुन् ।