नेपाल–भारत वार्तापछि तीन महत्वपूर्ण सहमति, डिजिटल भुक्तानीदेखि पुनर्निर्माण परियोजनासम्म घोषणा

काठमाडौं । नेपालका परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल र भारतका विदेशमन्त्री एस. जयशंकरबीच नयाँ दिल्लीमा सम्पन्न उच्चस्तरीय भेटवार्तापछि तीन बुँदे संयुक्त घोषणा सार्वजनिक गरिएको छ । शनिबार साँझ भएको वार्तामा दुई देशबीचको आर्थिक, प्राविधिक तथा जनस्तरीय सहकार्यलाई थप विस्तार गर्ने विषयमा सहमति भएको हो ।

द्विपक्षीय छलफलमा व्यापार तथा लगानी प्रवर्द्धन, सीमापार सम्पर्क सुदृढीकरण, ऊर्जा क्षेत्रको साझेदारी, जलस्रोत व्यवस्थापन तथा खेलकुदमार्फत दुई देशका नागरिकबीच सम्बन्ध अझ बलियो बनाउने विषयमा विस्तृत कुराकानी भएको बताइएको छ ।

बैठकपछि जारी घोषणाअनुसार पहिलो चरणमा भारतले भूकम्पपछिको पुनर्निर्माण कार्यक्रमअन्तर्गत नेपालमा निर्माण गरिएका विभिन्न परियोजना औपचारिक रूपमा हस्तान्तरण गरेको छ । सन् २०१५ को विनाशकारी भूकम्पपछि भारतको सहयोगमा निर्माण भएका ७२ स्वास्थ्य संस्था र १२ सांस्कृतिक सम्पदा परियोजना भर्चुअल माध्यमबाट नेपाललाई हस्तान्तरण गरिएको हो ।

त्यसैगरी दोस्रो सहमतिअन्तर्गत नेपाल र भारतबीच सीमापार डिजिटल भुक्तानी प्रणालीलाई सहज बनाउने पहल सुरु गरिएको छ । भारतको यूपीआई (UPI) र नेपालको नेसनल पेमेन्ट्स (NPI) इन्टरफेसलाई आपसमा आबद्ध गर्ने प्रक्रिया संयुक्त रूपमा प्रारम्भ गरिएको दुवै पक्षले जनाएका छन् । यसबाट दुई देशका नागरिकलाई रकम पठाउन तथा डिजिटल कारोबार गर्न थप सुविधा पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

घोषणाको तेस्रो बुँदामा भारतको ‘डिजिटल इन्डिया भाषिनी’ कार्यक्रम र काठमाडौं विश्वविद्यालयबीच समझदारीपत्र आदानप्रदान भएको उल्लेख छ । उक्त सहकार्यमार्फत नेपालका लागि आवाजमा आधारित भाषा अनुवाद प्रविधि तथा राष्ट्रिय डिजिटल भाषा पूर्वाधार विकासमा सहकार्य गरिनेछ ।

समझदारीपत्र आदानप्रदान कार्यक्रममा दुवै देशका विदेशमन्त्री साक्षी बनेका थिए ।

परराष्ट्रमन्त्री खनालले यसअघि भारतका विभिन्न उच्च सरकारी अधिकारीसँग समेत भेटवार्ता गरी नेपाल–भारत सम्बन्धका विविध पक्षमा छलफल गरेका थिए । नयाँ दिल्लीमा सम्पन्न पछिल्लो वार्तालाई दुई देशबीचको सहकार्यलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउने महत्वपूर्ण कदमका रूपमा हेरिएको छ ।