थाइल्याण्डकी प्रधानमन्त्री शिनावात्रा निलम्बित: कम्बोडियाली नेतासँगको फोन कल बन्यो कारण

काठमाडौं । थाइल्याण्डको राजनीतिमा एक नयाँ मोड आएको छ । देशकी प्रधानमन्त्री पेटोङटार्न शिनावात्रालाई संवैधानिक अदालतले तत्काल पदबाट निलम्बन गरेको छ । उनको निलम्बनको कारण बनेको छ— कम्बोडियाका पूर्वप्रधानमन्त्रीसँग गरिएको एक गोप्य फोन वार्ता, जुन सार्वजनिक भएपछि ठुलो विवाद चुलिएको छ ।

थाइल्याण्डको संविधानको उल्लंघन गरेको आरोप लागेपछि अदालतले अनुसन्धान नसकिएसम्मका लागि शिनावात्रालाई पदमुक्त गर्ने निर्णय सुनाएको हो । उनी १० महिनाअघि मात्र प्रधानमन्त्री बनेकी थिइन् । तर यो छोटो अवधिमै उनी गम्भीर विवादमा मुछिएकी छन् ।

फोन कल र विवादको सुरुवात
१५ जुनका दिन भएको भनिएको फोन कलमा शिनावात्राले कम्बोडियाका पूर्वप्रधानमन्त्री हुन सेनलाई ‘अंकल’ भन्दै सम्बोधन गरेकी थिइन् । सो कलमा उनले आफ्नै देशको सेनामाथि टिप्पणी गर्दै आलोचना गरिरहेको अडियो सार्वजनिक भयो । साथै, उनले ‘केही चाहिन्छ भने मलाई भन्नुस्, म मिलाउँछु’ भन्ने भनाइ पनि प्रयोग गरेकी थिइन् ।

यस वार्ताले शंका उब्जाएको छ कि प्रधानमन्त्री विदेशी नेतासँग आन्तरिक रणनीति साझा गर्दै थिइन् । संविधानविपरीतको आचरणको आरोपसहित थाइल्याण्डका ३६ जना सिनेटरहरूले अदालतमा निवेदन दर्ता गरेका थिए ।

अदालतको आदेश र प्रभाव
संवैधानिक अदालतले उक्त निवेदनलाई प्राथमिकता दिँदै तत्काल प्रभावबाट प्रधानमन्त्री शिनावात्रालाई पदबाट निलम्बन गर्ने निर्णय सुनायो । अदालतले स्पष्ट पारेको छ कि छानबिन नसकिँदासम्म उनीले कार्यकारी अधिकार प्रयोग गर्न पाउने छैनन् ।

शिनावात्राको निलम्बनले दक्षिणपूर्वी एसियाली राजनीतिमा ठूलो तरंग उत्पन्न गरेको छ । थाइल्याण्डजस्तो कूटनीतिक रूपमा संवेदनशील देशमा यस्तो घटनाले आन्तरिक राजनीति मात्र होइन, छिमेकी मुलुकहरूसँगको सम्बन्धमा समेत असर पार्न सक्छ ।

थाइल्याण्ड—कम्बोडिया सम्बन्ध र पछिल्लो अवस्था
थाइल्याण्ड र कम्बोडियाबीच ८१७ किलोमिटर लामो सिमाना रहेको छ । ऐतिहासिक भूमि विवाद, सीमा झडप र सैनिक तनावका कारण यी दुई देशबीचको सम्बन्ध सधैं नाजुक रहँदै आएको छ । केही समयअघि भएको झडपमा एक कम्बोडियाली सैनिकको मृत्यु भएपछि सम्बन्ध झनै तङ्ग्रिएको थियो ।

त्यसैबीच प्रधानमन्त्री शिनावात्राले त्यहाँका नेतासँग व्यक्तिगत संवाद गर्दै समर्थनको आग्रह गरेको विषयले राष्ट्रिय स्वाधीनता र सुरक्षामाथि नै प्रश्न उठाएको विश्लेषणहरू आएका छन् ।

अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया र राजनीतिक अस्थिरता
अन्तर्राष्ट्रिय मिडियाहरूले यस घटनालाई थाइल्याण्डको राजनीतिक अस्थिरता र नेतृत्व संकटको संकेतका रूपमा व्याख्या गरेका छन् । शिनावात्रा परिवार थाइल्याण्डको शक्तिशाली राजनीतिक परिवारमध्ये पर्छ, जसले विगतमा पनि शासन गरेका छन् र विवादमा मुछिँदै आएका छन् ।

यो घटनाले शिनावात्रा परिवारका लागि अर्को राजनीतिक झड्का मात्र होइन, थाइल्याण्डका लागि पनि नयाँ राजनीतिक द्वन्द्वको संकेत दिन सक्छ ।