राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गर्यो तीन महिनाको आर्थिक प्रतिवेदन, मुद्रास्फीति न्यूनस्तरमै

काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले आइतबार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ का पहिलो तीन महिनाको समग्र आर्थिक तथा वित्तीय सूचकांकसहितको प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको छ । असोज मसान्तसम्मको आधारमा तयार गरिएको प्रतिवेदनले देशको अर्थतन्त्र सावधानीपूर्वक अघि बढिरहेको तर केही सूचकहरूमा सुधारका संकेत देखिएको उल्लेख गरेको छ ।

मुद्रास्फीति १.४७ प्रतिशतमा सीमित
राष्ट्र बैंकका अनुसार उपभोक्ता मूल्य सूचकाङ्कमा आधारित वार्षिक विन्दुगत मुद्रास्फीति १.४७ प्रतिशतमा सीमित भएको छ । पछिल्लो समय खाद्यान्न तथा उपभोग्य वस्तुहरूको मूल्यवृद्धि नियन्त्रणमा रहनुले मुद्रास्फीति दबाब घटेको प्रतिवेदनले जनाउँछ ।

विशेषगरी कृषि उत्पादन बढ्नु, आपूर्ति व्यवस्थामा सहजता आउनु तथा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य स्थिर रहनुले मूल्य वृद्धि न्यून हुन मद्दत गरेको विश्लेषण पनि प्रतिवेदनमा समावेश गरिएको छ ।

विदेशी मुद्राको सञ्चिति उच्च स्तरमा
विदेशी विनिमय सञ्चिति रु २९७९ अर्ब ८१ करोड पुगेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । यो रकम अमेरिकी डलरमा २१ अर्ब २१ करोड बराबर हुन्छ । प्रतिवेदनअनुसार यस्तो सञ्चिति देशको १६।४ महिनासम्मको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त छ, जुन नेपालका लागि सकारात्मक आर्थिक संकेत मानिन्छ ।

विदेशी मुद्राको सञ्चिति उच्च हुनुले अन्तर्राष्ट्रिय बजारबाट आवश्यक बस्तु आयात गर्न सहज हुने, निजी क्षेत्रको व्यवसायिक वातावरण पनि स्थिर रहन मद्दत गर्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ ।

चालु खाता र शोधनान्तर दुवै बचतमा
प्रतिवेदनले चालु खाता रु २३७ अर्ब ५९ करोडले बचतमा रहेको जनाएको छ । यस्तै शोधनान्तर रु २६४ अर्ब ३ करोडले सकारात्मक रहेको छ । चालु खाता लगातार सुधारिनुमा मुख्यतः विप्रेषणको उच्च वृद्धिदर र आयात घटेर निर्यात बढ्ने प्रवृत्तिको योगदान रहेको राष्ट्र बैंकको भनाइ छ ।

विप्रेषण प्रवाहमा उल्लेखनीय वृद्धि
नेपालले विप्रेषण प्रवाहमा अत्यधिक वृद्धि भएको छ । प्रतिवेदनअनुसार विप्रेषण आप्रवाह नेपाली रुपैयाँमा ३५.४ प्रतिशत र अमेरिकी डलरमा २९.२ प्रतिशतले बढेको छ । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो तीन महिनामा कुल विप्रेषण रु २०१ अर्ब २२ करोड पुगेको छ । विदेशिने श्रमिक संख्या बढ्नु, वैदेशिक रोजगारमा सहजता आउनु र औपचारिक माध्यमबाट पैसा पठाउने प्रवृत्ति बढ्नु यो वृद्धिको प्रमुख कारण हुन् ।

व्यापार सुविधामा सुधार
देशको निर्यात ८९.६ प्रतिशतले बढेको छ भने आयात १९.८ प्रतिशतले बढ़ेको प्रतिवेदनले जनाउँछ । निर्यात वृद्धि दर आयातभन्दा धेरै उच्च हुँदा व्यापार घाटा केही हदसम्म कम हुन सहयोग पुगेको विश्लेषण प्रतिवेदनले गरेको छ ।

विशेषगरी विद्युतीय सामग्री, कृषि उत्पादन र घरेलु उद्योगका वस्तुको निर्यात बढेको देखिन्छ ।

सरकारको खर्च र राजस्व
नेपाल सरकारको खर्च रु ३६४ अर्ब ५९ करोड पुगेको छ भने सरकारले रु २४९ अर्ब ५ करोड राजस्व संकलन गरेको छ । राजस्व संकलन अपेक्षाकृत सुस्त रहे पनि सरकारी खर्चको गति तेज भएको देखिन्छ । अर्थतन्त्रमा तरलता सुधार गर्न सरकारले पुँजीगत खर्च छिटो गर्ने प्रयास गरिरहेको प्रतिवेदनले उल्लेख गर्दछ ।

समग्र मूल्यांकन
समग्रमा हेर्दा, मुद्रास्फीति न्यून, विदेशी मुद्रा सञ्चिति मजबूत, विप्रेषण प्रवाह उच्च र निर्यात वृद्धिदर उत्साहजनक देखिएको प्रतिवेदनले नेपालका लागि सकारात्मक आर्थिक वातावरणको संकेत गरेको छ ।
तर, राजस्व संकलनको कम दर, आयात–निर्यात असन्तुलन र सरकारी खर्चको असमान गुणस्तर भने आगामी महिनामा चुनौतीका रूपमा रहने राष्ट्र बैंकको मूल्यांकन छ ।